14 grudnia 2017

Transakcje Łańcuchowe między Polską i Niemcami a VAT

Czym w ogóle jest transakcja łańcuchowa?

Art. 7 ust. 8 ustawy o podatku od towarów i usług: W przypadku gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje ten towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy, uznaje się, że dostawy towarów dokonał każdy z podmiotów biorących udział w tych czynnościach. 

Transakcja łańcuchowa charakteryzuje się zatem tym, że występuje w niej tylko jedno fizyczne przemieszczenie towaru (bezpośrednio od pierwszego sprzedawcy w łańcuchu do ostatniego nabywcy), ale dwie lub więcej dostaw (bo dostawę podlegającą VAT realizuje nie tylko pierwszy dostawca, ale i każdy z pośredników w łańcuchu).

(PL) Transakcja łańcuchowa
(DE) Reihengeschäft

  

Gdzie mają miejsce dostawy?

 

W sytuacji wyłącznie krajowej (towar nie opuszcza Polski, wszystkie podmioty biorące udział w transakcji łańcuchowej są zlokalizowane w Polsce) odpowiedź nie rodzi wątpliwości.

W sytuacji międzynarodowej jednak problem nabrzmiewa na znaczeniu, bo od prawidłowego zdefiniowania miejsca dostawy zależą konsekwencje podatkowe (opodatkowanie krajową stawką czy też zaistnienie WDT / WNT)

(PL) WDT = Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów
(DE) igL = innergemeinschaftliche Lieferung

(PL) WNT = Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
(DE) igE = innergemeinschaftlicher Erwerb

Kluczowa jest treść zawarta w art. 22 ust. 2 i 3 VATU:
W przypadku gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje ten towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy, przy czym towar ten jest wysyłany lub transportowany, to wysyłka lub transport tego towaru są przyporządkowane tylko jednej dostawie.

Co z tego wynika?

W omawianym łańcuchu dostaw tylko jedna dostawa jest tak zwaną dostawą ruchomą (powiązaną z przemieszczeniem towaru między Polską a Niemcami), która będzie rozliczana jako WDT w jednym kraju / WNT w drugim. Pozostałe dostawy są nieruchome (nie wiąże się ich z przemieszczeniem towaru), będą więc opodatkowane jako dostawy krajowe (bądź w Polsce bądź w Niemczech).

Zatem gdzie będą miały miejsce dostawy nieruchome?

Konsekwencje w sytuacjach, gdy dostawę / transport organizuje bądź pierwszy bądź ostatni podmiot w łańcuchu, można zatem przedstawić następująco:

Co natomiast w sytuacji, gdy organizatorem transportu / wysyłki jest podmiot środkowy P2?

Z polskiej perspektywy znowu należy sięgnąć do art. 22 ust. 2 VATU:

Jeżeli towar jest wysyłany lub transportowany przez nabywcę, który dokonuje również jego dostawy, przyjmuje się, że wysyłka lub transport są przyporządkowane dostawie dokonanej dla tego nabywcy, chyba że z warunków dostawy wynika, że wysyłkę lub transport towaru należy przyporządkować jego dostawie.

Czym są owe warunki transportu i dlaczego są one istotne? Chodzi o ustalenie momentu i miejsca przejścia prawa do dysponowania towarem jak właściciel. Pomocne przy ustalaniu tych kryteriów mogą być Międzynarodowe Warunki Dostaw INCOTERMS 2010.

incoterms

Uwaga!

Należy jednak być świadomym, że dla tego konkretnego wariantu (organizacji transportu czy wysyłki przez podmiot środkowy P2) niemiecki przepis jest sformułowany nieco inaczej niż polski!

Porównanie:

Wnioski i rekomendacje

Polski przepis nakazuje bezwzględnie ustalić, która dostawa jest ruchoma, na podstawie analizy warunków dostawy.

Niemiecki przepis natomiast pozwala środkowemu podmiotowi P2 organizującemu transport/wysyłkę na pewną dowolność, bo pozwala założyć, że dostawą ruchomą jest dostawa na jego rzecz (chyba że P2 postanowi wykazać, że to dostawa wykonywana przez niego jest ruchoma).

Jeżeli zatem Twoje polskie przedsiębiorstwo bierze udział w transakcji łańcuchowej między Polską a Niemcami, gdzie organizatorem transportu / wysyłki jest podmiot pośredni P2, a na podstawie warunków dostaw należy wnioskować, że dostawą ruchomą powinna być dostawa P2 P3, to koniecznie uświadom Niemców z P2, że z powodu bezwzględności polskich przepisów nie powinni oni w tej sytuacji korzystać z prawa wyboru, które daje im niemiecka regulacja.

Gdy bowiem niemiecki kontrahent postanowi skorzystać z liberalniejszych niemieckich przepisów i zadeklaruje jako ruchomą dostawę P1 P2, dojdzie do galimatiasu prawnego, bo Twoje przedsiębiorstwo rozliczające się w Polsce nie będzie mogło w stanie zaakceptować dokonanej przez niego kwalifikacji, podczas gdy jednolite ustalenie dostawy ruchomej przez wszystkich uczestników jest podstawą prawidłowości rozliczeń.

Autor:
Marcin Grześkowiak
doradca podatkowy nr 11419 (in PL bestellter StB)

ul. Wołoska 54 / 97, 02-583 Warszawa (Poland)

tel.: (0048) 504 660 994

Pobierz artykuł w formie prezentacji