14 grudnia 2018

Niemiecki rynek MSP – jak budują sukces małe i średnie firmy w Niemczech

Małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP) odgrywają bardzo ważną rolę w gospodarce wszystkich państw Unii Europejskiej. Tworzą znaczną część krajowego PKB i dają zatrudnienie znacznej części obywateli. Szczególnie znaczenie mają one w Niemczech, gdzie – według Niemieckiego Instytutu Badań MSP – w 2010 roku sektor ten obejmował aż 99,7% wszystkich podmiotów gospodarczych w tym kraju. MSP budują potęgę gospodarczą RFN, a ich liczba stale wzrasta. Ich sukces nie byłby możliwy, gdyby nie niemiecki rząd, który oferuje rozbudowane programy wspierania początkujących przedsiębiorców.

Rola małych i średnich przedsiębiorstw w Unii Europejskiej

Według danych Komisji Europejskiej, w UE istnieje obecnie około 23 mln firm z sektora MSP, które stanowią aż 99% wszystkich przedsiębiorstw. Łącznie zapewniają one pracę 67% obywatelom wszystkich państw członkowskich i tworzą 85% nowych miejsc pracy. Co więcej, ich działalność zwiększa konkurencyjność na rynku i budzi ducha innowacji. Zdaniem Güntera Verheugena – członka Komisji Europejskiej i Komisarza ds. przedsiębiorstw i przemysłu: – Mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) są motorem gospodarki europejskiej. Są one głównym źródłem zatrudnienia, budzą ducha przedsiębiorczości i innowacji w UE, a tym samym mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia konkurencyjności i zatrudnienia[1].

Widząc ogromne znaczenie małych i średnich przedsiębiorstw, Komisja Europejska stale  podkreśla, że jednym z priorytetów wzrostu gospodarczego krajów członkowskich jest m.in. wsparcie sektora MSP, a co za tym idzie – promowanie przedsiębiorczości, inwestycji i wzrostu. Jest to niezbędne działanie, mające wpływ na tworzenie nowych miejsc pracy oraz zapewnienie spójności społecznej i  gospodarczej całej Unii Europejskiej.

Definicja małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) w Niemczech

W Niemczech stosuje się dwa odmienne wyjaśnienia znaczenia MSP. W publicystyce ekonomicznej i pracach naukowych  stosuje się definicję stworzoną przez Instytut Badań MSP w Bonn, według której do sektora MSP należą firmy zatrudniające mniej niż 500 pracowników, których roczna sprzedaż nie przekracza 50 mln euro. Druga definicja MSP została stworzona w 2005 roku przez Komisję Europejską i stosuje się ją w celu uzasadniania wykorzystania funduszy unijnych. Według niej “na kategorię mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) składają się przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro, a/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów euro”. (Wyciąg z art. 2 załącznika do zalecenia Komisji 2003/361/WE)

Niemcy jako jedyni w Europie zwracają szczególną uwagę na jeszcze jedną kategorię przedsiębiorstw. Chodzi tu o rodzinne firmy (niem. Familienunternehmen), które mają szczególne znaczenie w niemieckiej gospodarce. Są niejako dumą tego kraju, ponieważ pokazują ciągłość niemieckiej przedsiębiorczości.

Z jakimi trudnościami spotykają się firmy z sektora MSP?

W dzisiejszych czasach, aby przedsiębiorstwo miało szansę na rozwój, musi stosować innowacyjne rozwiązania, które będą powodować ciągły wzrost i doskonalenie produkcji. W większości branż, tylko działania idące w parze z postępem technicznym i technologicznym są w stanie zapewnić firmie atrakcyjność na tle konkurencji. Znaczącą rolę w istnieniu małych i średnich przedsiębiorstw ma także udział w rynku międzynarodowym. Aby jednak posiadać odpowiednie zdolności eksportowe, firmy te muszą regularnie prowadzić badania, a do tego stale wdrażać nowe udoskonalenia i innowacyjne rozwiązania oparte o najnowsze technologia. Nie da się ukryć, iż takie działania są bardzo kosztowne, co jest dużym utrudnieniem dla firm z sektora MSP, które mają trudności związane z pozyskaniem własnego kapitału, znalezieniem inwestora oraz brakiem historii kredytowej, zwłaszcza na etapie uruchamiania przedsiębiorstwa. Wyżej wymienione czynniki pokazują, tak ważne jest zarówno finansowe, jak i merytoryczne wsparcie tego typu działalności.

Dlaczego warto wspierać MSP?

W porównaniu do dużych korporacji, małe i średnie przedsiębiorstwa mają wiele ważnych zalet. Przede wszystkim łatwiej i szybciej dostosowują się do wahań popytu oraz zmieniających się upodobań i oczekiwań konsumentów. Charakteryzują się większą stabilnością zatrudnienia, a do tego są stanowczo bardziej odporne na pogorszenie koniunktury gospodarczej. Tworzą także nowe miejsca pracy, wpływają na konkurencyjność, a co za tym idzie poprawę jakości dostarczanych produktów i usług. Wpływają również na rozwój gospodarczy danego kraju, ponieważ przyczyniają się do wzrostu i upowszechnienia innowacji, a co więcej umożliwiają efektywne wykorzystanie rozproszonych kapitałów, które gdyby nie MSP pozostałyby niewykorzystane.

Charakterystyka MSP w Niemczech

Małe i średnie przedsiębiorstwa pełnią szczególnie ważną rolę w funkcjonowaniu niemieckiej gospodarki. Z danych Niemieckiego Instytutu Badań MSP wynika, że w 2010 roku firmy klasyfikujące się jako MSP stanowiły aż 99,7% wszystkich podmiotów gospodarczych naszego zachodniego sąsiada.

Czynniki wpływające na sukces MSP w Niemczech

Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią fundament niemieckiej gospodarki, która od lat jest najpotężniejszą gospodarką w Europie. A co wpłynęło na ich sukces? Jednym z najważniejszych czynników jest z pewnością niemiecka determinacja i dyscyplina w dążeniu do postawionych celów, a także chęć ciągłego rozwoju i otwartość na innowacje oraz relacje zagraniczne. Do tego dochodzi jeszcze doskonała precyzja, z jaką niemieckie firmy podchodzą do tworzonego przez siebie produktu. Niemieccy przedsiębiorcy dążą do stałego doskonalenia swoich usług i  poprawy ich jakości poprzez zastosowanie nowoczesnych rozwiązań. Wiedzą, jak ważne jest spełnienie potrzeb konsumentów, dlatego często prowadzą badania, mające na celu sprawdzenie ich upodobań i oczekiwań względem tworzonych przez daną firmę produktów. Niemiecka precyzja to klucz do sukcesu przedsiębiorstw powstających w tym kraju. Ich produkty są znane i chętnie kupowane na całym świecie, ponieważ towar “made in Germany” kojarzy się z solidnym wykonaniem i wysoką jakością.

Warto też zwrócić uwagę na głęboko zakorzeniony szacunek i zrozumienie Niemców względem osób prowadzących własną działalność gospodarczą. Obywatele RFN zdają sobie sprawę, jak ważną rolę w gospodarce ich kraju mają małe i średnie przedsiębiorstwa, dlatego wspierają wszelkie inicjatywy mające na celu pomoc takim firmom.  Taka postawa buduje przyjazny klimat dla powstawania nowych działalności.

Niemcy są bardzo otwarci na relacje międzynarodowe, co potwierdza fakt, iż należą do największych globalnych eksporterów. Produkty nawet małych i nieznanych na szeroką skalę firm niemieckich trafiają na zagraniczne rynki i często stają się liderami w swojej branży. Tego typu firmy często specjalizują się w wytwarzaniu niszowych, a jednocześnie bardzo dobrej jakości produktów, które są dedykowane tak wąskiej grupie konsumentów, że zmuszeni są szukać klientów za granicą. Mówiąc o niemieckim eksporcie warto również wspomnieć, że wiele przedsiębiorstw z tego kraju zakłada swoje oddziały w różnych rejonach świata, przez co stale poszerza swoje możliwości, budując coraz większy kapitał.

Jak niemiecki rząd przyczynia się do sukcesu MSP?

MSP to kluczowy element niemieckiej gospodarki, dlatego nie dziwi fakt, iż niemiecki rząd dokłada wszelkich starań, aby wspomóc małych i średnich przedsiębiorców w budowaniu swoich działalności.

Obecnie najważniejsze z nich związane są ze wspieraniem innowacji, efektywnym gospodarowaniem energią, a także odpowiednim wykorzystaniem możliwości związanych z rosnącą globalizacją. To ostatnie wiąże się ze zwiększeniem funduszy dla małych i średnich przedsiębiorstw na pomoc w znalezieniu  zagranicznych rynków zbytu oraz wejścia na nowe rynki.

Programy wspierające MSP obejmują przedsiębiorstwa z całego obszaru Niemiec, jednak we wschodniej części, pomoc udzielana jest na korzystniejszych warunkach, co wynika to przede wszystkim z faktu, że liczba przedsiębiorstw w byłej NRD była znacznie niższa niż w RFN.

Programy wsparcia MSP w Niemczech

Obecnie w Niemczech działa około 1700 programów wspierających MSP. Najważniejsze z nich opierają się na funduszu specjalnym Europejski Program Odbudowy (ERP, European Recovery Program) oraz Zadaniu Wspólnym (rządu federalnego, krajów związkowych i UE) Poprawa regionalnej struktury gospodarczej.

1. Europejski Program Odbudowy

Programy wsparcia pochodzące z ERP mają na celu stworzenie korzystnych warunków oraz zapewnienie pomocy finansowej niemieckim przedsiębiorcom z sektora MSP, tak, aby mogły rozwijać swój potencjał innowacyjny.

Najważniejsze z nich to:

  • ERP – Pomoc Kapitałowa dla Nowo Tworzonych Przedsiębiorstw
  • ERP – Wsparcie Regionalne
  • ERP – Ochrona Środowiska i Poprawa Efektywności Gospodarowania Energią
  • ERP – Program Wspierania Innowacji
  • ERP – Program Startu
  • Zadanie Wspólne Poprawa Regionalnej Struktury Gospodarczej

2. Zadanie Wspólne Poprawa regionalnej struktury gospodarczej

Celem tego programu jest przede wszystkim stworzenie nowych miejsc pracy, zwiększenie dochodów oraz popytu ludności w słabo rozwiniętych regionach Niemiec. Beneficjentem tego programu są małe i średnie przedsiębiorstwa, które są tu szczególnie uprzywilejowane.

Omawiając niemieckie programy wsparcia MSP, warto także wspomnieć o stworzeniu Banku Informacji o Programach Wspierania, dzięki któremu przedsiębiorcy mogą łatwo wyszukać dopasowany do swoich potrzeb program wspierający.

Podsumowanie

Nasi zachodni sąsiedzi od lat prowadzą przemyślaną i długofalową politykę, mającą na celu wsparcie zarówno przedsiębiorstw, jak i przedsiębiorczości. Firmy z sektora MSP to niewątpliwie filary niemieckiej gospodarki, dlatego RNF oferuje tak szeroką pomoc osobom prowadzącym własną działalność gospodarczą. Wsparcie to jednak nie miałoby sensu, gdyby nie innowacyjne i przemyślane działanie niemieckich przedsiębiorców, którzy wiedzą, jak pokierować swoim biznesem, wykorzystując jednocześnie możliwości, oferowane przez poszczególne programy wsparcia.

Źródła:

  1. https://www.parp.gov.pl/files/74/87/1155.pdf
  2. https://www.rp.pl/Gospodarka/310029905-Niemcy-dzieki-malym-i-srednim-firmom-naleza-do-najwiekszych-globalnych-eksporterow.html
  3. http://poig.parp.gov.pl/files/74/81/95/mspwrfn.pdf 
  4. http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-5315265e-7298-4989-a0b3-228908859c0c/c/Zeszyty-naukowe-35_2014.177-191.pdf